İnsülin Direnci, Şeker Hastalığı ve Polikistik Over Sendromu

İnsülin direncinde son yıllarda bir artış görülmektedir. Polikistik over sendromu olan kadınların yaklaşık yarısında insülin direnci vardır. İş hayatında daha aktif rol almaya başlayan kadınlar hazırlanması daha kolay olan besinlere yöneldiler. Bunun sonucunda  eskiden protein ağırlıklı beslenirken son zamanlarda daha çok karbonhidrat tüketmeye başladılar. Beslenme biçimindeki bu değişiklikle birlikte kadınların daha çok masa başında, hareketsiz bir yaşam sürdürmesi insülin direncinin ortaya çıkmasını kolaylaştırdı.

İnsülin direnci olan kişilerde pankreas normalden daha fazla miktarda insülin üretir. Bunun sonucunda kanda daha fazla miktarda insülin dolaşır (Hiperinsülinemi). Aşağıdaki resimde insülin den çıkan siyah renkli oklar insülin direnci nedeniyle kanda fazla miktarda bulunan insülin hormonunun polikistik over sendromu’nda yaptığı olumsuz etkileri göstermektedir;

Polikistik over sendromu’nu oluşturan grupların hepsinde (A, B, C) insülin direnci görülebilmektedir. İnsülin direnci durumu adet düzensizliğitüylenme artışı, kilo artışı ve cilt sorunları ile ilişkilidir.

Yukarıdaki resimde polikistik yumurtalığı (polikistik over) gösteren siyah renkli ok insülin hormonunun yumurtalığa giderek androgen olarak gösterilen erkeklik hormonlarının (testosteron gibi) üretimini arttırdığını işaret etmektedir. SHBG’ yi (Sex hormone binding globulin) gösteren diğer siyah renkli ok insülin hormonunun erkeklik hormonlarına bağlanarak onları etkisiz hale getiren SHBG nin karaciğerde üretimini azalttığını işaret etmektedir. Son olarak adet döngüsünü gösteren diğer siyah renkli ok insülin hormonunun yumurta gelişimini ve yumurtlamayı engellediğini göstermektedir.
İnsülin direncinin önemli bir belirtisi  karın bölgesindeki yağlanma artışının kalça bölgesinden daha fazla olmasıdır. Polikistik over sendromu şüphesi olan zayıf bir kişide dahi bel bölgesinin, kalça bölgesine oranının normalden fazla olması insülin direncinin bir göstergesidir.

Yukarıdaki resimde polikistik over sendromu’nda bel ve karın bölgesinde yağlanma artışı görülmektedir.

 

Polikistik over sendromu olan fazla kilolu kadınlarda boyun, kasık ve koltuk altı bölgelerinde renk koyulaşması (siyahlaşma) ve kalınlaşma ortaya çıkabilir. Buna Akantozis Nigrikans (AN) denilmektedir. AN insülin direnci ve insülinin fazla salgılanmasından kaynaklanmakta olup glukoz ve insülin metabolizmasındaki bozukluğu yansıtmaktadır. İnsülin direncinin azaltılması ve İnsülin miktarının normal düzeylere düşürülmesi sonucunda bu lekeler kaybolmaktadır.

Yukarıdaki resimde koltuk altı derisinde renk koyulaşması (Akantozis Nigrikans) görülmektedir.

 

Polikistik Over Sendromu’ nda insülin direnci veya şeker hastalığı olan kadınlarda genital bölgede (Vajina, Vulva) tekrarlayan mantar enfeksiyonları daha sık görülmektedir. Mantar enfeksiyonu genellikle bozulmuş süt kıvamında beyaz renkli akıntı, kızarıklık, şişlik, kaşıntı ve yanma şikayetlerine neden olmaktadır. Bu şikayetlerin hepsi bir kişide ortaya çıkabilir, ya da tek tek görülebilir. Mantar enfeksiyonu smear testi ile tespit edilir. Bu enfeksiyona en sık Kandida albicans adlı mantar çeşidi neden olmaktadır. Smear testi ‘nde muayene sırasında rahim ağzından çubuk şeklinde, ince bir fırça yardımıyla akıntı alınır. Bu akıntı cama sürülerek mikroskop altında incelenir. Mikroskop incelemesinde enfeksiyona neden olan kandida albicans tespit edilir. Tedavi; Öncelikle altta yatan insülin direncinin düzeltilmesidir. İnsülin direncinin tedavi edilmesine bağlı olarak mantar enfeksiyonuna zemin hazırlayan ortam ortadan kalkmaktadır. Bu kişilerde insülin direnci düzeltilmeden sadece antibiyotik tedavisi uygulandığında bir süre sonra mantar enfeksiyonu tekrarlamaktadır.

Polikistik over sendromu ve insülin direnci olan fazla kilolu kadınlarda deriye sapla bağlı et benleri (Skin Tags) (acrochordon) sıklıkla görülebilir Bu et benleri şeker hastalığının öncü bir belirtisi olup özellikle sürtünmenin fazla olduğu boyun, koltuk altı, göğüs ve kasık gibi bölgelerde görülür. İnsülin direncinin azaltılması ve insülin hormonu miktarının normal düzeylere düşürülmesi sonucunda kaybolurlar.

Yukarıdaki resimde boyun bölgesinde Et benleri (Skin Tags) görülmektedir.

 

Tedavi; İnsülin direncine karşı ”İnsülin duyarlılığı” nın arttırılmasıdır. İnsülin duyarlılığının artması ile birlikte insülin direnci azalır. İnsülin direncinin azalması sonucunda pankreas daha az insülin üretmeye başlar. Kanda dolaşan insülin miktarı azalır ve fazla üretilen insülin hormonunun yaptığı olumsuz etkiler ortadan kalkar.
Şeker hastalığının (Diabetes Mellitus) başlangıç aşaması insülin direncidir. İnsülin direncini takiben yıllar içinde glukoz intoleransı gelişir ve en son aşamada da şeker hastalığı ortaya çıkar. Polikistik over sendromu olan kadınların yaklaşık yarısında insülin direnci vardır. Diğer bir kısmında ise bir sonraki aşama olan glukoz intoleransı, daha küçük bir kısmında da en son aşama olan şeker hastalığı görülmektedir.

Polikistik over sendromu olan zayıf ve normal kilolu kadınlarda da insülin direnci görülmektedir. Bu nedenle kilo durumuna bakılmaksızın (fazla kilolu veya zayıf olabilir) polikistik over sendromu olabileceği düşünülen kadınların insülin direnci, glukoz intoleransı ve şeker hastalığı açısından araştırılması sorunun erken dönemde tespit edilmesini sağlar. İnsülin direnci veya glukoz intoleransı aşamasından önce sorun tespit edilirse insülin direnci ve glukoz intoleransının şeker hastalığına dönüşmesi önlenebilir.

Bunları da İnceleyin

Polikistik Over Sendromu’nda Gebelik Sorunları ve Takibi

Polikistik over sendromu olduğu bilinen bir kadının gebeliği çeşitli sorunların takip ve tedavi edildiği yüksek …